Stanowisko Komitetu ds. Nieruchomości w sprawie projektu rozporządzenia o odpowiedzialności zawodowej rzeczoznawców majtkowych

Pan

Piotr Styczeń

Podsekretarz Stanu

Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej

Komitet ds. Nieruchomości Krajowej Izby Gospodarczej wnikliwie zapoznał się z projektem rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej rzeczoznawców majątkowych. Na tej podstawie zgłaszamy następujące uwagi:

W treści rozporządzenia powinna być podkreślona i jednoznacznie przedstawiona kluczowa kwestia, jaką stanowią przesłanki podejmowania i prowadzenia postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej. Są one zawarte w art.194 ust.2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami:

  1. Postępowanie wyjaśniające dotyczące wypełniania obowiązków, o których mowa w art.158 i art.175 ust.1, 3 i 4 przeprowadza Komisja Odpowiedzialności Zawodowej.

Wymaga to doprecyzowania niektórych zapisów, zawartych w projekcie rozporządzenia. Proponujemy w szczególności:

Nadać §5 ust.1 następujące brzmienie: 5.1. Minister podejmuje decyzję o wszczęciu postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej w związku z otrzymaną skargą dotyczącą wypełniania przez rzeczoznawcę majątkowego obowiązków, o których mowa w art.158 i art.175 ust.1, 3 i 4 ustawy. O wszczęciu postępowania z  tytułu odpowiedzialności zawodowej minister zawiadamia rzeczoznawcę majątkowego, którego postępowanie dotyczy i przekazuje sprawę przewodniczącemu Komisji Odpowiedzialności Zawodowej celem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

Nadać §8 ust.2 następujące brzmienie: 8.2. W zawiadomieniu o pierwszym posiedzeniu zespołu, rzeczoznawcy majątkowemu, wobec którego jest prowadzone postępowanie wyjaśniające, przekazuje się treść skargi, stawiane mu zarzuty, ewentualne pytania zespołu i wyznacza się termin do złożenia wyjaśnień, nie krótszy niż 21 dni od dnia otrzymania zawiadomienia. Informuje się go także o możliwości ustanowienia obrońcy lub wystąpienia do przewodniczącego Komisji o wyznaczenie obrońcy z urzędu.

W §6 ust.1 pkt 3 po słowach „wyznacza pierwszy termin posiedzenia zespołu” wpisać wyrażenie„nie krótszy niż 30 dni”.

W §10 ust.1 słowa „okoliczności sprawy” zastąpić słowami „zarzuty podniesione w skardze”.Analogicznie postąpić we wszystkich pozostałych przepisach m.in. w §11.

Uzupełnić treść §13 ust.1 pkt 5 słowami „w skardze”.

Nadać §13 ust.1 pkt 7 następujące brzmienie: 7) ocenę zasadności zarzutów zawartych w skardze ze wskazaniem, które zarzuty zostały potwierdzone, a które zostały odrzucone, oraz ze wskazaniem, które przepisy prawa i w jakim zakresie zostały naruszone przez rzeczoznawcę majątkowego;

Nadać §13 ust.1 pkt 8 następujące brzmienie: 8) uzasadniony wniosek o zastosowanie kary dyscyplinarnej, o której mowa w art.178 ust.2 ustawy, adekwatnej do potwierdzonych zarzutów, albo o umorzenie postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej;

Uzasadnienie powyższych propozycji: odpowiedzialność zawodowa ma związek tylko i wyłącznie z naruszeniem art.158 i art.175 ust.1, 3 i 4 ustawy. Postępowanie wyjaśniające ma na celu ustalenie, czy i w jakim zakresie powyższe przepisy zostały naruszone. Szczególne znaczenie ma art.175 ust.1 obligujący rzeczoznawcę majątkowego do wykonywania czynności zawodowych zgodnie z przepisami prawa, starannie i bezstronnie. Skoncentrowanie uwagi na wyżej wymienionych przepisach tj. na czynnościach rzeczoznawcy majątkowego, kwestionowanych przez skarżącego, stanowi zabezpieczenie przed rozszerzaniem zarzutów w dowolnym momencie postępowania, przed pokusą prowadzenia postępowania w myśl zasady „dajcie człowieka, a paragraf się znajdzie”. Postępowanie wyjaśniające powinno być ograniczone do zarzutów postawionych w skardze. Nie może być także ukierunkowane na ocenę prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego, do czego uprawniona jest wyłącznie organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych, zgodnie z art.157 ustawy. Domeną odpowiedzialności zawodowej jest ocena postępowania zawodowego rzeczoznawcy majątkowego (człowiek). W przypadku art.157 ocenie podlega wynik postępowania zawodowego w postaci operatu szacunkowego (dzieło).

Rzeczoznawca majątkowy musi mieć możliwość ustosunkowania się do zarzutów, do czego niezbędna jest odpowiednia ilość czasu. Stąd propozycje dotyczące terminów posiedzenia i przesłania wyjaśnień. Wyjaśnienia rzeczoznawcy powinny trafić do zespołu przed pierwszym posiedzeniem, szczególnie że preferuje się wyjaśnienie sprawy podczas pierwszego posiedzenia (§10 ust.1).

Kolejna kluczowa, a niedopowiedziana kwestia, to tryb, w jakim jest prowadzone postępowanie z tytułu odpowiedzialności zawodowej. Wiele zapisów wskazuje na to, że postępowanie jest prowadzone w trybie Kpa, ale pojawiają się także elementy właściwe dla postępowania karnego (obrońca, kara dyscyplinarna). W celu uniknięcia wątpliwości warto uzupełnić treść rozporządzenia o jednoznaczne stwierdzenie w rozdziale 3: „Postępowanie jest prowadzone w trybie Kpa, chyba że przepisy rozporządzenia stanowią inaczej”.

Następna kwestia dotyczy praw osób / organów / instytucji wnoszących skargi, które stają się podstawą wszczynania postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej. Jedynie w przypadku skargi sądu skarżący jest zawiadamiany o wszczęciu postępowania (§5, ust.2). Nie ma żadnych racjonalnych powodów, aby odmawiać tego prawa innym skarżącym. Co więcej, wskazane jest poinformowanie skarżącego o wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, w tym o zastosowanej karze dyscyplinarnej.

Pozostałe, mniej fundamentalne, uwagi:

W §6 brakuje ust.2, do którego odwołuje się §11. Chodzi prawdopodobnie o §6 ust.1. Konieczne przenumerowanie pozostałych ustępów w §6.

Nagrywanie przebiegu posiedzenia zespołu nie powinno być warunkowane zgodą przewodniczącego. Wnioskujemy, aby §10 ust.3 uzyskał następujące brzmienie: §10. 3. Na wniosek któregokolwiek uczestnika posiedzenia, przebieg posiedzenia zespołu jest utrwalany urządzeniem rejestrującym dźwięk. Jest to kwestia wyłącznie natury technicznej, pomocna przy pisaniu protokołu i w ewentualnym dalszym postępowaniu sądowym; nie ma żadnych racjonalnych przesłanek uzależniania nagrywania od zgody przewodniczącego.

Niezrozumiałe i niezgodne z zasadami obowiązującymi w tego typu przypadkach jest wykluczenie rzeczoznawcy majątkowego i obrońcy spośród osób podpisujących protokół z posiedzenia zespołu (§10, ust.4). Wnioskujemy, aby osoby te także podpisywały protokół. Ostatnie dwa słowa w §10, ust.4 tj. „członkowie zespołu” proponujemy zastąpić słowami: „uczestnicy posiedzenia”. Skoro podpisanie protokołu jest podstawowym prawem uczestnika postępowania administracyjnego, to tym bardziej postępowania, w wyniku którego może być orzeczona kara dyscyplinarna, określona ustawą.

Istnieje niezborność między §6, ust.3 a §13, ust.2. Wnioskujemy skreślenie §13, ust.2 ponieważ głosowanie w składzie 3-osobowym nie może dać wyniku w postaci równej liczby głosów. Nie można milcząco zakładać nieobecności jednego członka zespołu podczas głosowania. W czasach multimedialnej łączności osoba fizycznie nieobecna w miejscu głosowania także może oddać swój głos.

W §14, ust.3 słowo „wiceprzewodniczącemu” powinno być zastąpione słowem „przewodniczącemu”. Przemawiają za tym ogólne zasady procedowania i logika – skoro przewodniczący Komisji przekazuje ministrowi dokumentację, to minister zwraca dokumentację osobie przekazującej. Po drugie, rozporządzenie nie przewiduje organu Komisji pod nazwą „wiceprzewodniczący”.

Uregulowania dotyczące zwrotu kosztów podróży (§19, pkt 1 i 2) są nieprecyzyjne i mogą nastręczać kłopoty w praktyce: brak informacji o klasie środka transportu, nie na każdej trasie kursują środki publicznego transportu zbiorowego. Proponujemy rozważyć inne rozwiązanie np. ryczałt za przejazd samochodem osobowym według stawek stosowanych w podróżach służbowych.

W §20 należy doprecyzować wynagrodzenie: brutto czy netto?